ثبت رضایتمندی
ثبت دیدگاه
سلامت

دلایل و درمان درد عضله ساق پا

وفا کرم‌زادگان  ۱۱ تیر ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۰  ۱۴ دقیقه مطالعه
فهرست عناوین:

درد ماهیچه ساق پا چگونه است؟

ساق پا از دو ماهیچه "دوقلو (gastrocnemius)" و "نعلی (soleus)" تشکیل شده است. این عضلات در تاندون "آشیل (achilles)" که به پاشنه پا متصل است، با هم تلاقی دارند. هر حرکت در پا و مچ با استفاده از این دو عضله انجام می‌شود.

درد عضله ساق پا در هر شخص متفاوت بوده اما عموما به صورت گرفتگی، تیر کشیدن یا درد شدید رخ داده و گاهی نیز با سفتی عضله در قسمت پایین پا همراه است. علایمی که نشان‌دهنده مشکلات جدی‌تر هستند، عبارتند از:

  • ورم
  • سردی و رنگ‌پریدگی غیر عادی در ساق پا
  • مورمور شدن یا بی‌حسی در ساق و پا
  • احساس ضعف در پا
  • تجمع مایعات
  • قرمزی، گرما و حساسیت در ساق پا

اگر شما هر یک از علایم فوق را دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

درد ساق پا می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. فعالیت بیش‌از‌حد عضله، گرفتگی‌های عضلانی و مشکلات احتمالی در پا از عوامل موثر در ایجاد درد هستند. گرچه بسیاری از این موارد را می‌توان در خانه درمان کرد، اما موارد خاصی وجود دارد که نیازمند مراقبت‌های پزشکی فوری هستند.

 

گرفتگی عضلانی

گرفتگی‌ عضلانی، انقباضات ناگهانی و دردناک عضله بوده که می‌تواند از چند لحظه تا چند دقیقه به طول بیانجامد. این گرفتگی‌ها شایع بوده و به دلیل انجام تمرینات جدید یا بیش‌ازحد اتفاق می‌افتند.

همچنین، کاهش سطح مایعات بدن، آسیب‌های عضلانی و کمبود املاح معدنی از عوامل دیگر بروز این عارضه هستند. از دلایل جدی‌تر می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • نارسایی کلیه
  • کم‌کاری تیرویید
  • اعتیاد به الکل
  • دیابت
  • بیماری عروق محیطی حاد

در حالت شدید‌تر، جریان محدود خون در اندام‌ها و مشکلاتی جدی می‌تواند از عوامل وقوع گرفتگی‌های عضلانی باشد.

 

فشار عضلانی

فشار عضلانی می‌تواند به دلیل خستگی، فعالیت بیش‌از‌حد یا استفاده ناصحیح از عضله رخ دهد. برای مثال، شروع یک برنامه تمرینی جدید یا افزایش میزان تمریناتی که به صورت گسترده عضلات پا را درگیر کنند مانند دویدن، شنا، دوچرخه‌سواری و پاورلیفتینگ می‌توانند باعث ایجاد فشار بر روی عضله ساق پا شوند.

فشار عضلانی عموما به صورت شروع ناگهانی درد و محدودیت حرکتی احساس می‌شود.

فشارهای عضلانی خفیف تا حد متوسط را می‌توان در خانه با استفاده از سرما، گرما و دارو‌های ضدالتهاب درمان کرد، اما موارد حاد یا پارگی‌ها نیاز به درمان‌های پزشکی دارند.

 

التهاب تاندون آشیل

التهاب می‌تواند به دلیل فعالیت بیش‌از‌حد، کشیدگی یا فشار بر روی تاندون آشیل ایجاد شود. از علایم شایع می‌توان به التهاب تاندون، درد در پشت پا، ورم و محدودیت در خم کردن (flexing) کف پا اشاره نمود. یک راه درمان خانگی ساده می‌تواند استفاده از تکنیک R.I.C.E باشد که از شامل موارد زیر است:

  • R: حرف اول کلمه Rest و به معنای استراحت دادن به عضله آسیب‌دیده است.
  • I: حرف اول کلمه Ice و به معنای استفاده از یخ بر روی عضله آسیب‌دیده است. این کار با کاهش جریان خون در عضله به فروکش کردن درد و جلوگیری از ورم کمک خواهد کرد. برای جلوگیری از بروز سرمازدگی، هیچ‌وقت یخ را به صورت مستقیم بر روی بدن قرار ندهید. ابتدا آن را درون حوله‌ای پیچیده و سپس بر روی عضله آسیب‌دیده قرار دهید.
  • C: حرف اول کلمه Compress و به معنای فشرده کردن عضله آسیب‌دیده به منظور جلوگیری از تجمع مایعات و ایجاد ورم است. برای این کار می‌توانید یک باند را محکم به دور عضو مورد نظر بپیچید.
  • E: حرف اول کلمه Elevate و به معنای نگه داشتن عضو مورد نظر در نقطه‌ای بالاتر از قلب است. این کار به کاهش ورم کمک می‌کند. در صورتی که قسمت‌های تحتانی بدن مانند باسن یا پا دچار آسیب شده باشد، دراز بکشید و بالشی را در زیر کمر یا باسن خود قرار دهید.

در صورتی که درمان‌های خانگی تاثیری در بهبود درد نداشته باشد، مراجعه به پزشک از اهمیت بالایی برخوردار است.

 

درد سیاتیک

درد سیاتیک (sciatica)، نتیجه تحت فشار قرار گرفتن یا تحریک عصب سیاتیک است که وظیفه کنترل عضلات قسمت پایین پا و پشت زانو را بر عهده دارد. از علایم این مشکل می‌توان به درد، بی‌حسی، سوزش، احساس خارش و ضعف عضلانی در تمام طول عصب شود (یعنی مسیری که از کمر شروع می‌شود و از پشت پا پایین می‌آید و تا پاشنه پا می‌رسد) اشاره نمود.

در شرایط جدی‌تر، ممکن است برای درمان درد سیاتیک نیاز به عمل جراحی باشد.

 

کبودی

کبودی، نتیجه یک تروما (trauma) مانند افتادن، بریدگی یا ضربه است. تروما باعث ترکیدن مویرگ‌های زیر پوست و تغییر رنگ آن می‌شود. عموما، کبودی خود‌به‌خود درمان می‌شود.

در صورتی که بدون وقوع آسیب یا ضربه، کبودی‌هایی بر روی نقاط مشخصی از بدن شما نمایان می‌شود باید به پزشک مراجعه کنید.

 

نوروپاتی محیطی در بیماران دیابتی

نوروپاتی محیطی در بیماران دیابتی (diabetic peripheral neuropathy یا DPN) نوعی از آسیب عصبی بوده که پا‌ها و دست‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این مشکل از عوارض شایع بیماری دیابت بوده و به دلیل قرار گرفتن بیش از حد در معرض قند خون بالا، عوامل ژنتیکی یا التهاب اعصاب به وجود می‌آید.

سایر علایم DPN عبارتند از:

  • درد شدید
  • گرفتگی‌های عضلانی
  • ضعف عضلانی
  • از دست دادن تعادل و هماهنگی
  • بی‌حسی
  • کاهش توانایی در احساس کردن درد یا تغییرات دما

 

ترومبوز سیاهرگی عمقی

ترومبوز سیاهرگی عمقی (deep vein thrombosis یا DVT) به معنای تشکیل لخته خونی در دیواره داخلی یک سیاهرگ عمقی دست و پا است. عوامل بسیاری نظیر نشستن به مدت طولانی، عوارض دارویی و سیگار کشیدن در ایجاد این حالت دخالت دارند.

علایم DVT عبارتند از:

  • سیاهرگ‌های قابل مشاهده در موقعیت آسیب دیده
  • ورم
  • حساسیت در پا
  • رنگ‌پریدگی پوست
  • احساس گرما در ساق پا

در صورت مشاهده علایم DVT، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

 

سندرم کمپارتمان

سندرم کمپارتمان (compartment syndrome) حالت خطرناکی بوده و زمانی که فشار زیادی در داخل عضله وجود داشته باشد رخ می‌دهد. این حالت معمولا بعد از زمانی که آسیبی جدی نظیر شکستگی استخوان در ناحیه‌ای از بدن رخ داده باشد، ایجاد می‌شود.

علایم سندرم کمپارتمان عبارتند از:

  • دردی شدید که با استراحت و دارو بهبود نیابد
  • بی‌حسی
  • مشکل در حرکت دادن قسمت آسیب‌دیده
  • ورم و تغییر شکل قابل توجه در عضله آسیب‌دیده

 

درمان‌های خانگی برای درد ساق پا

با توجه به عامل ایجاد‌کننده درد ساق پا، روش‌های درمانی متفاوتی وجود دارد. برای درد‌های ایجاد شده به دلیل استفاده بیش‌از‌حد از عضله یا آسیب‌های خفیف می‌توانید راهکار‌های زیر را به کار ببرید:

تکنیک R.I.C.E.

که از حروف اول کلمات Rest، Ice، Compression و Elevation تشکیل شده و به معنای بالاتر نگه‌داشتن پا نسبت به قلب است. این کار باعث کاهش ورم می‌شود. گذاشتن یخ در بازه‌های زمانی ۲۰ دقیقه‌ای بر روی عضله ساق پا هم می‌تواند کمک‌کننده باشد.

دارو‌های بدون نسخه (OTC)

درد عضله ساق پا می‌تواند با مصرف دارو‌های مسکن مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن التیام یابد.

حرکات کششی

انجام حرکات کششی سبک می‌تواند به کاهش درد کمک کند. بعد از این‌که علایم اولیه مقداری کاهش یافت، باید به انجام حرکات کششی بپردازید. در زیر، ۲ حرکت کششی ساده اما موثر را برایتان شرح داده‌ایم:

حرکت ساق پا ایستاده (standing calf raises)

  1. مقابل دیوار یا یک صندلی بایستید. به منظور کنترل بهتر تعادل و جلوگیری از افتادن و آسیب، بهتر است در مقابل دیوار یا یک صندلی به انجام این تمرین بپردازید تا در صورت نیاز از آنها به عنوان تکیه‌گاه استفاده نمایید.
  2. صاف بایستید و عضلات شکم خود را سفت کنید. سفت کردن عضلات شکم در حین انجام این حرکت به حفظ حالت طبیعی ستون فقرات و تعادل کمک خواهد کرد.
  3. پاشنه پا‌های خود را بالا بیاورید.‌‌ با انتقال وزن به سمت پنجه‌ پا سعی کنید همانند تصویر، پاشنه پاهای خود را به سمت بالا بیاورید.
  4. موقعیت خود را حفظ کنید. بعد از بالا آوردن پاشنه‌ها، برای چند لحظه این موقعیت را حفظ کرده و سپس به آرامی به موقعیت اولیه خود باز گردید.
  5. تکرار کنید. این حرکت را ۲ الی ۳ بار و به تعداد ۱۰ الی ۱۵ بار تکرار نمایید.

حرکت سگ سر پایین (Downward-Facing Dog)

انجام این حرکت به دلیل قرارگیری باسن در نقطه‌ای بالاتر از قلب، باعث افزایش گردش خون در پاها می‌شود.

  1.  به حالت چهار دست و پا بروید. شانه‌های خود را بالای مچ دست و باسن را در بالای زانوهای خود نگاه دارید.
  2. نفسی عمیق بکشید. سپس در حالی که عمل بازدم را انجام می‌دهیدُ کف دستان خود را به سمت سمت پایین فشار داده و باسن خود را به سمت بالا بیاورید تا جایی که دست و پاهای شما کاملا صاف شوند.
  3. برای برخی افراد این حالت مناسب است. اما در باقی افراد ممکن است به دلیل احساس راحتی بیشتر نیاز باشد تا پاها چند قدمی به سمت عقب حرکت کنند.
  4. کشش را در عضله ساق خود احساس کنید. سعی کنید تا جایی که می‌توانید پاهای خود را صاف کرده تا عضلات ساق پای شما کشیدگی لازم را دریافت کنند. نیازی به چسبیدن پاشنه پا به زمین نیست.
  5. تا چند لحظه در این حالت باقی بمانید. نفس‌های عمیق بکیشد. بعد از گذشت ۱۰ الی ۱۵ ثانیه به حالت اولیه برگردید. می‌توانید این تمرین را ۳ الی ۴ بار تکرار نمایید.

 

برای جراحت‌های جدی‌تر، احتمالا پزشک برایتان فیزیوتراپی تجویز نماید.

در صورتی که درد ساق پا به دلیل مشکلاتی نظیر "ترومبوز سیاهرگ عمقی"، "سندرم کمپارتمان"، یا "نوروپاتی محیطی در بیماران دیابتی" باشد، احتمالا نیاز به مداخله‌های پزشکی نظیر اعمال جراحی باشد.

اگر بعد از گذشت چند روز درد کاهش پیدا نکرده یا حتی بیشتر شده باشد، باید با پزشک خود مشورت نمایید. 

 

پیشگیری

در زیر، نکاتی برای پیشگیری از درد ساق پا را مشاهده می‌کنید:

  • کشش عضلات. یکی از روش‌های بسیار مهم در پیشگیری از وقوع درد، کشش عضلات است. انجام دادن این کار در قبل و بعد از تمرینات ورزشی، به ترمیم و تقویت عضله ساق پا کمک کرده و در پیشگیری از درد و آسیب در آینده موثر است. همچنین به منظور ترمیم و رشد این عضله، باید در بین جلسات تمرینی خود استراحت کافی داشته باشید.
  • آب بنوشید. نوشیدن آب و حفظ سطوح مایعات بدن یکی دیگر از عوامل مهم در پیشگیری از درد عضله ساق پا است؛ زیرا پایین بودن سطوح مایعات بدن نقشی مستقیم در گرفتگی‌های عضلانی دارد.
  • شدت تمرینات ورزشی خود را به تدریج افزایش دهید. بسیار مهم است که به منظور جلوگیری از آسیب، شدت تمرینات ورزشی خود را به تدریج افزایش دهید.

 

امیدواریم این مطلب مورد توجه شما قرار گرفته باشد. با ما در بخش نظرات در ارتباط باشید. مجله ورزشی علم بدن آماده است تا با ارائه مقالات به روز و علمی به سوالات شما پاسخ دهد.
شما همراهان گرامی مجله ورزشی علم بدن همچنین می‌توانید با مراجعه به کانال تلگرامی ما در جریان آخرین مقالات و مطالب مجله قرار بگیرید.

وفا کرم‌زادگان  ۱۱ تیر ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۰
مطالب مرتبط
دیدگاه کاربران